Een snijplank is niet zomaar een snijplank
Een snijplank heeft een heel eenvoudige basisfunctie: een stabiel en geschikt oppervlak bieden om met een keukenmes op te werken.
Maar net als bij keukenmessen zijn er grote verschillen in constructie, materiaalkeuze, dikte, details en afwerking.
De markt loopt van dunne, industrieel gemaakte planken tot massieve hakblokken, kopshoutplanken en handgemaakte unieke stukken. Makers als John Boos, Larch Wood Canada en Sonder LA maken allemaal serieuze houten snijplanken met onder meer kopshout, notenhout, sapgeulen en handgrepen.
Wat onderscheidt een snijplank van Rune-Jakobsen Design dan eigenlijk?
Het antwoord zit niet in één enkel detail.
Het zit in de manier waarop hout, constructie, functie en esthetiek samen worden gedacht.
De snijplank als gereedschap – en als onderdeel van de keuken
Bij veel makers is het uitgangspunt een klassieke rechthoekige plank, waarbij de variaties vooral bestaan uit maat, houtsoort, dikte en eventueel een sapgeul of handgrepen.
John Boos biedt bijvoorbeeld een zeer uitgebreid programma in esdoorn, kersen en notenhout, zowel als langshout- als kopshoutconstructie en met functies als sapgeulen, vingergrepen, handgrepen en voetjes.
Het zijn beproefde, functionele oplossingen.
Bij Rune-Jakobsen Design begint het ontwerpproces ergens anders.
We beschouwen de snijplank niet als iets wat per se opgeborgen moet worden als het niet in gebruik is. Een grote snijplank ligt vaak een groot deel van de dag op het aanrecht – in sommige keukens permanent – en wordt daarmee een zichtbaar onderdeel van de ruimte.
Daarom werken we met de snijplank volgens veel van dezelfde principes als bij een klein meubel: verhoudingen, nerf, materiaalcombinaties, details, randen en oppervlak moeten als geheel werken.
Massief hout – niet alleen een snijvlak
De snijplanken van RJD zijn gemaakt van massief hout, voornamelijk Europees eiken en Amerikaans zwart notenhout.
Het hout wordt niet alleen geselecteerd op technische geschiktheid voor een snijplank. Ook kleurspel, nerf en samenstelling worden beoordeeld voordat de afzonderlijke delen worden verlijmd.
Elke plank doorloopt een uitgebreid schuurproces en wordt afgewerkt met een voedselveilige behandeling die de structuur en diepte van het hout naar voren brengt.
Dat betekent dat twee planken met dezelfde maten in dezelfde houtsoort er toch verschillend uit kunnen zien.
Dat is geen afwijking van het product.
Het hoort bij het materiaal.
Kopshout is niet uniek – maar kan heel verschillend worden behandeld
Kopshoutplanken zijn bekend bij makers van premium snijplanken.
John Boos maakt massieve hakblokken van kopshout, terwijl het Canadese Larch Wood zich heeft gespecialiseerd in handgemaakte kopshoutplanken. Diverse andere makers bieden vergelijkbare constructies.
Daar is een goede functionele reden voor.
Bij een kopshoutplank wijzen de houtvezels omhoog naar het snijvlak. De snede van het mes werkt daardoor eerder tussen de vezels in dan er dwars overheen. De constructie staat bekend als relatief zacht voor de snede, terwijl kleine snijsporen vaak minder zichtbaar zijn dan bij traditionele langshoutplanken.
Hetzelfde principe wordt toegepast in RJD's WOW en Chefs Board.
Maar bij ons is kopshout ook een visueel materiaal.
WOW – als de nerf deel wordt van het ontwerp
Een kopshoutplank kan worden gemaakt als een heel regelmatig raster van gelijkvormige houtblokjes.
Dat hoeft niet.
Voor WOW worden de afzonderlijke stukken kopshout geselecteerd en samengesteld met aandacht voor balans, ritme, symmetrie en de natuurlijke tekening van het hout.
Jaarringen, kleurverschillen en structuur worden zo een actief onderdeel van het ontwerp.
Elke WOW is anders.
Het patroon kan niet exact van plank tot plank worden herhaald, omdat het materiaal nooit identiek is.
Andere makers, waaronder Larch Wood Canada, werken ook bewust met de natuurlijke patronen van kopshout. Dat is precies het punt:
Kopshout op zich is niet het verschil. Het is de manier waarop het materiaal wordt geselecteerd en gecomponeerd die de plank zijn karakter geeft.
Bij RJD is WOW daarom evenzeer een werk van symmetrie, kleur en nerf als van de constructie zelf.
Chefs Board – functie en compositie
Chefs Board bouwt voort op het kopshoutprincipe.
De plank combineert een massieve kopshoutconstructie met een markante visuele afwerking en is er in verschillende combinaties van onder meer eiken, notenhout en gerookt eiken.
Bij geselecteerde modellen komen daar details in metaal bij.
Het resultaat is een werkplank waarbij de overgang tussen houtrichtingen, houtsoorten en materialen bewust zichtbaar mag zijn.
Het is een terugkerend principe in veel RJD-ontwerpen:
De constructie mag zichtbaar zijn.
Een voorrand is meer dan een decoratief detail
De meeste snijplanken liggen gewoon bovenop het werkblad.
RJD's Forefront is anders gebouwd.
De plank heeft een geïntegreerde houten voorrand die tegen de voorkant van het werkblad rust. De rand is zo gedimensioneerd dat hij de plank tijdens het werken stabiliseert, zonder per se lades en deurtjes eronder te blokkeren.
Dat geeft een concreet functioneel voordeel bij bijvoorbeeld kneden, hakken en ander werk waarbij de kracht naar voren richting de rand van het aanrecht gaat.
Maar de voorrand verandert ook het visuele karakter van de plank.
Als een grote Forefront permanent op het werkblad ligt, werkt hij bijna als een extra, los werkblad van massief hout in plaats van als een traditionele snijplank die je pakt en weer opbergt.
Bekijk Forefront van Rune-Jakobsen Design
Als metaal onderdeel van de constructie wordt
Bij verschillende RJD-ontwerpen vormt messing, koper of aluminium een geïntegreerd onderdeel van de uitstraling van de plank.
Dat zie je onder meer bij modellen waar metalen profielen of inlegwerk een contrast vormen met eiken of notenhout.
Het metaal is niet zomaar als decoratie toegevoegd.
Het maakt deel uit van de visuele architectuur van de plank en onderstreept de overgang tussen materialen, randen en vlakken.
Het is dezelfde gedachte die je in andere RJD-producten terugvindt: functioneel keukengereedschap mag een duidelijke materiaal- en meubeluitstraling hebben.
De sapgeul moet in de praktijk werken
Sapgeulen vind je bij vrijwel alle grote makers van premium snijplanken.
John Boos en anderen bieden bijvoorbeeld carving boards met sapgeul, en het principe is bekend.
Bij RJD gaat het er niet alleen om een smalle decoratieve geul rond de plank aan te brengen.
Bij modellen met een uitgesproken sapgeul is die zo gedimensioneerd dat hij daadwerkelijk vocht kan opvangen bij het snijden van bijvoorbeeld vlees, fruit of sappige groenten.
Dat is het verschil tussen een detail dat vooral functioneel oogt en een detail dat het ook echt is.
Handgrepen moeten deel zijn van de vorm
Handgrepen op snijplanken zijn op zichzelf ook niets bijzonders.
Het bijzondere zit in hoe ze worden geïntegreerd.
Bij de verschillende RJD-modellen werken we met ingefreesde grepen, doorlopende openingen en profielen die deel worden van de totaalvorm van de plank.
Een handgreep moet in de eerste plaats de plank makkelijker optilbaar en verplaatsbaar maken.
Maar hij mag tegelijk bijdragen aan de visuele uitstraling.
Het is een klein detail, maar juist dat soort details is doorslaggevend als een snijplank ervaren moet worden als meer dan een stuk hout met vier rechte zijden.
Symmetrie – en bewuste asymmetrie
Veel snijplanken zijn visueel neutraal.
Bij RJD werken we met symmetrie én met het tegenovergestelde.
Bij sommige modellen is de compositie strak en evenwichtig. Bij andere zijn details en materialen asymmetrisch geplaatst om meer beweging in de uitstraling te brengen.
Dat verandert niets aan de basisfunctie als snijplank.
Maar het verandert wel de beleving van het product.
Precies daar wordt de grens tussen keukengereedschap en meubelmakerij interessant.
Langshout of kopshout?
RJD werkt met beide constructies.
Een traditionele langshoutplank toont de nerf van het hout in de lengterichting en geeft vaak een rustiger, klassieker beeld.
Een kopshoutplank draait de vezeleinden naar het oppervlak en creëert doorgaans een veel levendigere, grafischere structuur.
Geen van beide constructies is voor elk doel de juiste.
De keuze hangt onder meer af van maat, gebruik, gewenste dikte, gewicht en de visuele uitstraling die je verkiest.
Daarom bestaat het snijplankenprogramma van RJD niet uit één constructie in verschillende maten, maar uit verschillende producten die zijn ontwikkeld voor verschillende manieren om de keuken te gebruiken en in te richten.
Van losse plank tot vast werkstation
Er zijn ook grote verschillen in wat klanten van een snijplank verwachten.
Sommigen willen een relatief lichte plank die na gebruik weer wordt opgeborgen.
Anderen willen een zwaar, stabiel werkvlak dat praktisch nooit van het werkblad af komt.
Daarom werkt RJD met verschillende diktes, maten en verhoudingen.
De grootste modellen nemen bewust afstand van het idee van de snijplank als klein keukenhulpje.
Ze werken in plaats daarvan als echte werkvlakken.
Dat kan vooral relevant zijn op kookeilanden of grotere werkbladen, waar de plank een vast onderdeel van het werkgebied wordt.
Standaardmaten – maar niet per se standaardoplossingen
Grote makers bieden vaak een aanzienlijke keuze aan vaste maten.
RJD heeft ook een reeks standaardformaten, maar omdat de productie op bestelling gebeurt, is er meer ruimte om met de verhoudingen te werken.
Kleine afwijkingen van standaardmaten kunnen op verzoek worden gemaakt.
Dat kan relevant zijn als een plank bijvoorbeeld moet passen op een bepaald deel van een kookeiland, tussen spoelbak en fornuis of in een specifieke werkzone.
Dat betekent niet dat alle vormen en maten mogelijk zijn.
De stabiliteit van het hout, de constructie en de verhoudingen van elk ontwerp stellen natuurlijke grenzen.
Maar het uitgangspunt is dat het product naar de bestelling wordt gemaakt – niet dat de klant zijn keuken per se moet aanpassen aan een kant-en-klaar voorraadproduct.
Handgemaakt in Denemarken
De snijplanken van RJD worden vandaag gemaakt door Flat Cap Furniture in nauwe samenwerking met Rune-Jakobsen Design.
Flat Cap Furniture wordt geleid door meubelmaker Niall Williams vanuit zijn werkplaats in Denemarken.
De planken worden afzonderlijk op bestelling gemaakt met dezelfde ontwerpen, materiaaleisen en kwaliteitsprincipes waarop het snijplankenprogramma van RJD is gebouwd.
Dat betekent ook dat de plank niet zomaar uit een voorraad van honderden identieke exemplaren wordt gepakt.
Als de afzonderlijke plank wordt gemaakt, wordt het hout voor precies dat product geselecteerd en samengesteld.
Zo kan er worden gereageerd op het concrete materiaal – niet alleen op de tekening en de maten.
Er zijn uitstekende snijplanken van andere makers
John Boos maakt al ruim een eeuw hakblokken en snijplanken en biedt een uitgebreid professioneel assortiment.
Larch Wood Canada maakt handgemaakte kopshoutplanken met veel aandacht voor de natuurlijke patronen van het hout.
TeakHaus werkt gespecialiseerd met teak in verschillende constructies.
Sonder LA combineert verschillende houtsoorten en constructies met functies als sapgeulen, handgrepen en omkeerbare werkvlakken.
Het zou dan ook onjuist zijn te beweren dat Rune-Jakobsen Design de enige is met goed hout, kopshout, ambacht of doordachte functies.
Ons verschil zit ergens anders.
Niet zomaar een plank
De snijplanken van Rune-Jakobsen Design lopen van eenvoudige massieve werkplanken tot zware kopshoutplanken, unieke stukken, snijplanken met uitgesproken sapgeulen, geïntegreerde handgrepen, een voorrand en details in messing, koper of aluminium.
Sommige zijn in de eerste plaats werkgereedschap.
Andere werken even natuurlijk als serveerplank.
En sommige zijn bewust ontwikkeld om permanent op het aanrecht te liggen en deel te worden van de keuken zelf.
Het gemeenschappelijke principe is dat functie niet op zichzelf mag staan.
Een goede snijplank moet prettig zijn om op te werken. Maar als hij een groot, zichtbaar oppervlak in de keuken inneemt, mag hij ook de moeite van het bekijken waard zijn.
Daarom beschouwen we een snijplank als meer dan een snijvlak.
Crafted – Not produced.
Bekijk alle snij- en serveerplanken van Rune-Jakobsen Design
Bronnen en verder lezen
- Rune-Jakobsen Design – snij- en serveerplanken
- John Boos – Cutting Boards
- John Boos – End Grain Cutting Boards
- Larch Wood Canada
- TeakHaus – Edge Grain vs. End Grain
- Sonder LA – Cutting Boards
Lees ook
- Snijplanken uit onze werkplaats – op bestelling gemaakt
- Kopshout vs. langshout – welke snijplank moet je kiezen?
- Symmetrie in snijplanken – waar orde de natuurlijke variatie van hout ontmoet
